تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی (تا اواسط قرن پنجم)

در اخبار تاریخی متعلق به یک قرن قبل از اسلام و ایام مقارن ظهور اسلام کمتر از حوزه علمی اسکندریه سخن به میان می‌آید، با این حال در قرن ششم و قسمتی از قرن هفتم میلادی مجاهدات سابق علمای اسکندریه کم و بیش ادامه داشت. از تربیت یافتگان مشهور این حوزه در قرن ششم میلادی یکی طبیب فیلسوف سرجیوس الرأس عینی متوفی به سال ۵۳۶ در قسطنطنیه از مترجمین معروف جالینوس و ارسطو و فرفوریوس و علمای دیگر یونانی به سریانی و دیگر پزشک نامبردار ایتیوس آمدی و از متخرجین آن در قرن هفتم میلادی بولس (فولس – فولیس) الاجانیطی پزشک و صاحب تألیفات مهم در طب و اهرون الاسکندرانی طبیب معروف به «اهرون القس»صاحب کناش معروف بوده‌اند و کتب این علما تأثیری عظیم در ایجاد مقدمات علوم اسلامی داشته است.
بسیاری از مورخان اسلامی متفق‌القول‌اند که در عصر یونانی متأخر در اسکندریه مقدار زیادی از جوامع کتاب‌های طبی مانند مجموعه‌ای از شانزده کتاب از آثار جالینوس (ستة عشر) و بعضی از کتب ابقراط ترتیب یافت که نام آن‌ها را ابن‌الندیم و قفطی و ابن‌ابی‌اصیبعه آورده‌اند و در مسائل مختلفی مانند تشخیص و نبض و علل امراض و طرز تداوی آن‌ها بود. هریک از این جوامع کتاب واحدی شمرده می‌شود و همه آن‌ها برای استفاده متعلمین ترتیب می‌یافت.