عقلانیت و آزادی:مقالاتی ازماکس وبر و درباره ماکس وبر (علوم اجتماعی11)

یکی از ملاک‌های اصلی اقتدار «وجود حداقلی از سلطه‌پذیری ارادی است». یک فرمانده نظامی ممکن است اراده خود را بر دشمن تحمیل کند، اما اقتداری روی سربازان دشمن ندارد. اقتدار او صرفاً سربازان خودش را در برمی‌گیرد، و آن‌ها از دستورات او اطاعت می‌کنند زیرا بر حسب وظیفه باید چنین کنند؛ در حالی که سربازان دشمن تنها در مقابل قدرت سرکوبگر سلاح‌های برتر او تسلیم می‌شوند. چون اقتدار متضمن قبول داوطلبانه دستورات مقام مافوق است، ضرورت نیروی سرکوبگر یا مجازات را منتفی می‌سازد. توسل شخص به محرک‌های مثبت یا اقدامات سرکوبگرانه به منظور تأثیرگذاری بر دیگران، در نگاه اول، دلیلی است بر اینکه بر آن‌ها اقتداری ندارد. چون اگر از چنین اقتداری برخوردار بود، دنباله‌روی ارادی خود آن‌ها برای کنترلشان آسان تر بود. اما اطاعت ارادی شرط کافی برای اقتدار نیست، زیرا شکل‌های دیگر نفوذ شخصی نیز بر اطاعت ارادی متکی است. مثلاً در اقناع، شخص اجازه می‌دهد تا ارادهٔ دیگری بر تصمیم‌ها و اعمال او تأثیر بگذارد. تفاوت اقتدار با اقناع این است که مردم در اقتدار قضاوت خود را از پیش معلق نگه می‌دارند و باورهای مافوقی را که مورد قبول آن‌ها است، بی آنکه به‌درستی آن اطمینان داشته باشند، می‌پذیرند. در رابطه مبتنی بر اقتدار، زیردست «قوای نقادانهٔ ذهنی خود را در انتخاب بین گزینه‌ها معلق می‌گذارد و ملاک صوری دریافت دستور یا علامت را مبنای انتخاب خود قرار می‌دهد». به سخن وبر، فرمانبرداران چنان عمل می‌کنند که گویی «محتوای فرمان فرمانروا را به لحاظ اینکه فرمان اوست حد اعلای سلوک خود قرار داده‌اند.»