مکتب های فلسفی (از دوران باستان تا امروز)

مراحل گوناگون تکامل ذهن آدمى در سراسر تاریخ، با تمامى تفاوت‌هایى که با هم دارند، رشته‌ى پیوسته و استوارى را تشکیل مى‌دهند که کل حقیقت را مى‌توان از مجموع آنها حاصل کرد. بنابراین مکتب‌هاى فلسفى در تاریخ نه اینکه مانعة‌الجمع نیستند، بلکه دنباله و مکمل ضرورى یکدیگراند و چه آنها را درست یا نادرست بدانیم، مراحل پیشرفت و پختگى تفکر آدمى را در سراسر تاریخ نشان مى‌دهند. مثلا هراکلیت مدعى بود که همه چیز در معرض تغییر است؛ این مفهوم در ادعاى پارمنیدس به‌ضدّ خود برمى‌گردد که مى‌گوید هیچ چیز تغییر نمى‌کند و واقعیت ازلى و ابدى است. هگل که سیر تکامل را دیالکتیکى مى‌دید مفهوم هراکلیت را برنهاده و مفهوم پارمنیدس را برابرنهاده نامید و گفت افلاطون بر این دو مفهوم متضاد همنهادهاى فراهم کرد یعنى مفهوم تغییر هراکلیت را حفظ کرد اما آن را به جهان محسوسات منحصر نمود؛ مفهوم تغییرناپذیرى پارمنیدس را هم گرفت و به جهان معقولات تعمیم داد و بدین‌سان برنهاده و برابرنهاده را با عزیمت به فراسوى آنها کامل‌تر و حقیقى‌تر از مفاهیم قبلى متحد و همنهاده کرد. از همین رو براى هگل فلسفه همان تاریخ فلسفه یا مکتب‌هاى فلسفى بود.